Sociedá

Esti sábadu 20 d’avientu, a les 19:30 hores, nel Salón d’Actos del Antiguu Institutu de Xixón, la Xunta pola Defensa de la Llingua Asturiana entregó los sos Premios Andrés Solar nun actu qu’enllenaba’l salón onde tamién actuó’l grupu DRD. David Melendi Palacio, Decanu del Colexu Oficial d’Informáticos del Principáu d’Asturies, intervino tamién nel actu pa falar de la importancia y les posibilidaes de la presencia de la llingua asturiana nel ámbitu de les tecnoloxíes nueves.

El colectivu Softastur, ganador del Pegoyu pol so trabayu de normalización del asturianu nesi ámbitu, fizo una intervención visual que presentó Mikel y onde esplicaron cómo trabayen enseñando dalgunos de los frutos d’esi llabor. Arriendes d’esto, la Xunta pola Defensa de la Llingua Asturiana (XDLLA) lleó el so tradicional discursu añal, onde fizo repasu a tolo referente a la llingua asturiana y el so futuru nel últimu añu.

La parte musical vino de la mano de DRD. El grupu de folk ye una de les bandes de más sonadía na escena musical asturiana. Vienen acabantes de sacar el so segundu trabayu discográficu, del que van tocar delles pieces nel actu.

Los Premios Andres Solar algamaben nesti 2008 la so 24 edición. Como nos sos ventricuatro años de vida, los premios tienen una vertiente doble: d’un llau la Xunta premia a una entidá o persona que rescample nel mesmu añu pol so llabor en defensa del asturianu. Y esti reconocimientu materialízase n’ElPegollu, que esta ocasión foi pa Softastur, una plataforma de programadores y traductores en llingua asturiana dedicada a la traducción y desarrollu de software llibre n’asturianu

.

Ente los proyectos de Softastur tán el istema OperativuUbuntu, el Firefox en llingua asturiana, y el proyectu MediaWiki. Pa la XDLLA ye mui de valorar el trabayu constante y desinteresáu de les persones que formen parte de Softastur, abriendo camín pal usu de la llingua asturiana nel ámbitu de les tecnoloxíes nueves, amosando una vez más que l’asturianu tien y en tolos ámbitos de la vida moderna.

David Melendi Palacio, Decanu del Colexu Oficial d’Informáticos del Principáu d’Asturies, intervino tamién nel actu de la entrega de los XXIV Premios Andrés Solar pa falar de la importancia y les posibilidaes de la presencia de la llingua asturiana nel ámbitu de les tecnoloxíes nueves.

El voceru de la Xunta Pola Defensa de la Llingua dio llectura al discursu institucional que tolos años ufre la Xunta nesti actu, dando un repasu a la so actividá a lo llargo del añu.

Esti sábadu 20 d’avientu, a les 19:30 hores, nel Salón d’Actos del Antiguu Institutu de Xixón, la Xunta pola Defensa de la Llingua Asturiana va entregar los sos Premios Andrés Solar y va ufrir una actuación de DRD que presenten el so nuevu discu. Darréu d’ello va celebrase una espicha na Sidrería “El Pozu l’Arena” en Xixón.

Esti sábadu 20 d’avientu, a les 19:30 hores, nel Salón d’Actos del Antiguu Institutu de Xixón, la Xunta pola Defensa de la Llingua Asturiana va entregar los sos Premios Andrés Solar. David Melendi Palacio, Decanu del Colexu Oficial d’Informáticos del Principáu d’Asturies, va intervenir nel actu pa falar de la importancia y les posibilidaes de la presencia de la llingua asturiana nel ámbitu de les tecnoloxíes nueves.

El colectivu Softastur, ganador del Pegoyu pol so trabayu de normalización del asturianu nesi ámbitu, va facer una intervención visual onde van esplicarán cómo trabayen y van enseñar dalgunos de los frutos d’esi llabor. Arriendes d’esto, la Xunta pola Defensa de la Llingua Asturiana (XDLLA) va lleer el so tradicional discursu añal, onde fai repasu a tolo referente a la llingua asturiana y el so futuru nel últimu añu.

La parte musical va venir de la mano de DRD. El grupu de folk ye una de les bandes de más sonadía na escena musical asturiana. Tán acabantes de sacar el so segundu trabayu discográficu, del que van tocar delles pieces nel actu.

Los Premios Andres Solar algamen nesti 2008 la so 24 edición. Como nos sos ventricuatro años de vida, los premios tienen una vertiente doble: d’un llau la Xunta premia a una entidá o persona que rescample nel mesmu añu pol so llabor en defensa del asturianu. Y esti reconocimientu materialízase n’ElPegollu, que esta ocasión foi pa Softastur, una plataforma de programadores y traductores en llingua asturiana dedicada a la traducción y desarrollu de software llibre n’asturianu

.

Ente los proyectos de Softastur tán el istema OperativuUbuntu, el Firefox en llingua asturiana, y el proyectu MediaWiki. Pa la XDLLA ye mui de valorar el trabayu constante y desinteresáu de les persones que formen parte de Softastur, abriendo camín pal usu de la llingua asturiana nel ámbitu de les tecnoloxíes nueves, amosando una vez más que l’asturianu tien y en tolos ámbitos de la vida moderna.

Güei, martes 16 d’avientu, a les ocho la tarde, na Llibrería Asturiana, asitiada na cai Padre Buenaventura de Paredes 4, n’Uviéu, Inaciu Iglesias va presentar el so llibru últimu “Soi empresariu, confiésolo” –y la so versión en castellanu “Soy empresario, lo confieso”–, un trabayu onde esplica temes relacionaos cola xestión d’empreses a partir de la so esperiencia personal.

La introducción al autor va facela Íñigo Noriega, director del diariu El Comercio y al final del actu va sirvise un vinu.

L’Audiencia Nacional d’España ta acabante aceptar la petición fecha pola defensa llegal del militante independentista asturianu Fernando G.R., pa que seya asistíu por un intérprete d’asturianu/castellán nel xuiciu que tien pendiente na sala 4ª del tribunal.

L’Audiencia decide asina respetar los drechos llingüiticos d’esti asturianu. Sicasí, el propiu Fernano G.R declarere que de nun aeptase la so petición “diba declarar iguamente n’asturianu” porque, según el militate independentista “la llucha pol asturianu nun se pue dixebrar de la Lliberación Nacional y Social d’Asturies”.

Fer G.R. ta acusáu d’un delitu d’estragos terroristes y píden-y una pena d’ocho años de cárcele. El xuiciu va celebrase d’equí a un mes, el próximu 12 de xineru de 2009

“Les autoridaes españoles mintieron sobre la situación de la llingua asturiana” según l’Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu qu’ayeri facía públicu un comunicáu nel qu’afitaba que “nos parágrafos 87 a 90 (páxines 14 y 15 de la versión en castellán del informe sobre’l cumplimientu de la Carta Europea de les Llingües Rexonales o Minoritaries, el Conseyu d’Europa esclaria que’l so Comité d’Espertos yá soñillare “qu’había una resquiebra ente la gran demanda social… y el fechu de que la llingua asturiana entá nun tuviere’l reconocimientu de cooficialidá”, a lo que les autoridaes españoles informaron que la non reconocencia de la cooficialidá del asturianu debíase a la so”falta de normalización y de una lliteratura escrita afayadiza” na nuesa llingua.

Por embargu, diz el Conseyu d’Europa, “dementres la visita nel territoriu, informóse’l Comité d’Espertos que l’Academia de la Llingua Asturiana… tenía finada la versión normalizada de la llingua (diccionariu, gramática, nomenclatura de los topónimos)” y tamién qu’hai consensu social sobro l’emplegu de la llingua (el 60% de la polación ta a favor de la cooficialidá; de que la llingua tenga mayor presencia nos medios de comunicación; y de que s’ufierte en tolos niveles d’enseñanza).

Poro, l’Aconceyamientu de Xuristes pol Asturianu va empobinase al Gobiernu Español pa desixí-y qu’esclarie a la ciudadanía asturiana, en particular, y a la española, en xeneral, por qué mintió énte’l Conseyu d’Europa y si esti actu foi o non inducíu pol Gobiernu d’Areces.

Tamién-y entrugará al Gobiernu Español cómo y cuándo va cumplir la desixencia (“recomendación” nel llinguax diplomáticu), contenía na resolución 4 del Comité de Ministros del Conseyu d’Europa y empobinada a que “les autoridaes esaminen, en collaboración colos falantes asturianos, la posibilidá de meyorar el raseru de proteición qu’anguañu ufre l’Estatutu d’Autonomía a la llingua asturiana”.

L’aconceyamientu de xuristes pol asturianu valora positivamente’l conteníu del informe del conseyu d’europa sobre l’aplicación de la carta europea de les llingües rexonales o minoritaries n’españa, acabante d’asoleyar (11 d’avientu), porque empobina una de les seyes recomendaciones finales a la llingua asturiana encamientando a les autoridaes a que “esaminen, en collaboración colos falantes asturianos, la posibilidá de meyorar el nivel de proteición qu’anguañu ufre l’estatutu d’autonomía a la llingua asturiana”, y ello tres sofitar la so cooficialidá (páxines 14 y 15 del informe) y refierta-yos la so responsabilidá nel llaceriosu casu del profesor zapico, discrimináu na universidá d’uviéu por emplegar l’asturinu na presentación de la so tesis doctoral.

El Comité d’Espertos sobre les llingües minoritaries y rexonales del Estáu Español del Conseyu d’Europa recomendó esti mes una meyora del nivel de proteición de la llingüa asturiana, asina como una mayor promoción del gallego-asturianu, nes conclusiones del segundu informe del Conseyu d’Europa sobre l’aplicación de la Carta Europea de les Llingües Minoritaries nel Estáu Español, colo qu’afita la murnia proteición que se deriva de l’actual redacción del Estatutu d’Autonomía.

L’informe mentáu foi ellaboráu tres d’una visita a los diferentes territorios xeográficos estudiaos. Nel mesmu faise referencia al asturianu y al gallego-asturianu amás d’otres llingües oficiales (euskera, catalán, gallegu y valencianu) y non oficiales (gallegu de Castiella y Lleón, gallegu de Zamora, gallegu d’Estremadura, portugués n’Estremadura, aragonés, aranés, catalán n’Aragón, árabe en Ceuta y bereber en Melilla).

L’informe encamienta a les autoridaes a “contemplar, en collaboración colos falantes, una meyora del actual nivel de proteición qu’ofrez l’Estatutu d’Autonomía” sobre la llingua asturiana. De la mesma manera, encamienta a les autoridaes a reconocer “la identidá específica del gallego-asturianu, al traviés de la promoción de la llingua y la cultura qu’ésti representa”. El documentu recuerda que l’informe anterior señalaba la “resquiebra” existente ente la “demanda social” de la llingua y la so falta de reconocencia oficial, y consideraba que “l’establecimientu de cooficialidá diba afitar el camín pa la inclusión d’esta llingua nel apartáu III de la Carta de Llingües Minoritaries”, qu’inclúi recomendaciones específiques pa los idiomes oficiales. Tamién recuerda que nel anterior informe les autoridaes asturianes xustificaben la falta d’oficialidá, na “falta de normalización y d’una lliteratura escrita apropiada” y en que “dichu procesu de normalización tovía nun acabó”.

Poro, l’informe reconoz el trabayu de l’Academia de la Llingua Asturiana n’aspeutos como la gramática, la ellaboración del diccionariu oficial o la nomenclatura de topónimos. D’igual manera señala’l “consensu social” n’Asturies a favor de la llingua: “nun estudiu sociollingüísticu realizáu nel 2002 indicóse que’l 60 por cientu de la población quier que s’apruebe la cooficialidá”. Del gallegu asturianu señálase que se “niega la so especificidá en rellación al asturianu” y que se ‘infravalora’, citando “fontes non gubernamentales”.

L’informe tamién señala que se caltienen los problemes señalaos nel anterior documentu nel sistema d’enseñanza. Ente ellos, fai referencia a la situación d’opcionalidá de les asignatures d’asturianu na enseñanza secundaria, lo que define como “una desventaya”. Tamién se refier a la falta d’un “diploma universitariu apropiáu, que da llugar a una situación de discriminación, puesto que los estudiantes que quieren ser profesores de llingua asturiana tán obligaos a recibir un añu más de formación”, en referencia a los cursos d’Espertu y Especialista. L’informe cita concretamente’l casu d’un estudiante de la facultá d’Historia al que nun se-y permitió presentar la so tesis doctoral n’asturianu, y pide que se tomen midíes pa correxir esti tipu de situaciones.

Murnia Información

El Conseyu d’Europa critica fondamente la falta d’información ufrida poles Autoridaes Españoles sobre la situación del asturianu y del gallego-asturianu. Recuerda nesi sen les sos recomendaciones anteriores, referentes a l’afitamientu d’un nuevu marcu xurídicu, la mayor presencia d’estes llingües nel ámbitu alministrativu y les midíes “firmes y urxentes” en materia educativa y d’utilización nos medios de comunicación. En delles ocasiones, l’informe repite que’l Gobiernu español nun facilitó nenguna información de midíes sobre estos temes, y encamienta a facilitala nel próximu ciclu de supervisión.